DÙ CÓ ĐI BỐN PHƯƠNG TRỜI...

DÙ CÓ ĐI BỐN PHƯƠNG TRỜI...

 

Ngồi chuyện trò với tiến sĩ sử học Trần Nhoãn (bạn học của tôi thời cấp III, ở Đô Lương quê nhà), ông nêu khái quát về nước ngoài sau chuyến công tác mới đây,: “Ở đâu người ta cũng xây dựng cao ốc và không ai chịu thua ai về mức độ chọc trời”. Nhân câu nói ấy, tôi liền khai thác trí nhớ của ông về những ngôi nhà cao mà ông thấy. Ông nói: “Không cần khai thác trí nhớ đâu bạn ạ, mình có đủ tư liệu đây”, rồi mở máy ảnh, cho tôi xem những gì mà ông ghi được cộng với lời thuyết minh. Về tháp truyền hình, có Oriental Paearl ở Thưởng Hải, Trung Quốc cao 468m xuất hiện 1994; 14 năm sau (2008), thêm Ostanankino ở Maskva, Nga cao 540m; 3 năm sau (2011), thêm CN Tower ở Ottawa, Canada cao 553m; không chịu lép vế, cùng năm Trung Quốc cho xuất hiện Canton Tower ở Bắc Kinh cao 600m. Nhưng chỉ sau đó một năm (2012), Nhật Bản chiểm lĩnh kỷ lục với Tokio Skytree cao 634m.

Tôi thốt lên: “Cuộc leo thang tháp truyền hình rõ là ngoạn mục đấy bạn nhỉ”. Ông gật đầu: “Đúng vậy! Nhưng cuộc leo thang nhà ở cao tầng còn ngoạn mục hơn - rồi kể - Tính đến cuối năm 2016, thế giới đã có 150 tòa nhà chọc trời. Đứng đầu là Burj Khalifa ở Dubai thuộc Arab thống nhất (UEA) cao 828m, đưa vào sử dụng năm 2010. Thế giới luôn phát triển không ngừng và con người ngày càng đạt được nhiều thành tựu mới. Riêng về xây dựng thì ghê lắm! Trong 4 năm tới sẽ xuất hiện dăm chục cao ốc ngút trời hơn thế, đứng đầu là Kingdom Power, lại là của UEA giàu có”.

            Nhấp ngụm trà, nhìn ra xa, ông nói tiếp: “Thôi! Chúng ta đừng bàn chuyện nước người với cao ốc này nọ, bởi nước ta cũng đã có, như Keangnam Landmark Tower cao 364m và Lotte Center cao 267m ở Hà Nội”. Tôi ngắt lời ông bằng câu hỏi: “Vậy chúng ta nói về gì?”. Bằng giọng Nghệ đặc sệt, chắc nịch, ông bảo: “Ta nói về Tháp Bút với ba từ Hán “Tả Thanh Thiên”, đứng uy nghiêm giữa lòng Hà Nội”. “Ồ! Gì chứ Tháp Bút thì đâu có lạ - tôi đáp - Đó là ngọn tháp bằng đá xếp hình vuông năm tầng, cao 28m. trên nền núi Độc Tôn cũng bằng đá xếp, đường kính 12m, cao 4m, được xây dựng năm Tự Đức thứ 18 (1865). Đầu ngọn tháphình chiếc bút lông dựng ngược cũng bằng đá. Cán và ngòi cao gần 1m. Trên thân ba tầng giữa có khắc theo chiều dọc ba chữ “Tả Thanh Thiên”, mang nghĩa "viết lên trời xanh", theo ý tưởng của nhà nho Nguyễn Văn Siêu”. Ông gật đầu và chậm rãi nói: “Tôi sung sướng tự hào mỗi lần ngắm Tháp Bút và chiêm ngưỡng ba chữ “Tả Thanh Thiên” - ông nhấn giọng - Hỏi trên thế giới này đâu có tháp chứa đựng hào khí, đạo nghĩa, cốt cách dân tộc như thế, lại được viết lên trang giấy rộng vô tận là bầu trời, để bố cáo trước thiên hạ!”.

Được chuyên gia sử học truyền cảm hứng, tôi cũng dấy lên lòng tự hào, nhanh chóng tiếp lời: “Ử nhì! Về hào khí dân tộc chúng ta có “Sông núi nước Nam” bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của đất nước do tướng quân Lý Thường Kiệt viết ngay khi đánh đuổi quân Tống”; có “Hịch tướng sĩ văn” của Trần Hưng Đạo viết để khích lệ quân sĩ ngăn chặn bước tiến của quân Nguyên Mông; có “Đại cáo Bình Ngô” của Nguyễn Trãi, thay lời Lê Lợi thông báo chiên công hiển hách đánh đuổi quân Minh. Về đạo nghĩa dân tộc có “Chiếu cầu nhân tài” của Quang Trung sau khi đuổi sạch quân Thanh, bắt tay vào công cuộc khôi phục đất nước; có “Truyện Kiều” bất hủ, kiệt tác, chất đầy chất nhân văn của đại thi hào Nguyên Du. Về cốt cách dân tộc, có “Tuyên ngôn độc lập” hùng tráng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; có “Tiến quân ca” của Văn Cao; có “Ai về Bắc” của tướng quân Huỳnh Văn Nghệ”.

Nhận được lời kể của tôi về quá khứ vẻ vang của dân tộc, ông gợi ý: “Nào! Chúng mình cùng nhau ngân lên các kiệt tác, bằng cách học giọng ngâm thơ của các Cụ Đồ chứ”. Rồi ông cao hứng mở đầu: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư / Tiệt nhiên định phận tại thiên thư / Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm / Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”. Ông giải thích phải ngâm bằng văn gốc như rứa mới âm vang và hùng tráng”. Đến lượt mình, tôi chọn đoạn tả khí thế đánh giặc đầy kiêu hùng của quân ta trước quân Minh trong “Đại cáo bình Ngô” đã được dịch từ Hán văn sang Việt văn: “Gươm mài đá, đá núi cũng mòn / Voi uống nước nước sông phải cạn / Đánh một trận sạch không kình ngạc / Đánh hai trận tan tác chim muông / Cơn gió to trút sạch lá khô / Tổ kiến hổng sụt toang đê vỡ”. Bạn nói chen vào: “Ấy! Ta phải ngâm ngay đoạn mở đầu chứ: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điều phạt trước lo trừ bạo / Như nước Đại Việt ta từ trước / Vốn xưng nên văn hiến đã lâu / Núi sông bờ cõi đã chia / Phong tục Bắc Nam cũng khác / Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập / Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương / Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau / Song hào kiệt thời nào cũng có”.

Cả hai chúng tôi cùng cười sảng khoái, tiếp tục giữ nguyên giọng Nghệ, học tập Bác Hồ, người đọc câu đầu, kẻ đọc câu cuối “Tuyên ngôn độc lập”: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”...“Vì những lẽ trên, chúng tôi, chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng,, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

Cứ thế và cứ thế, chúng tôi hình dung từng ngọn tháp cao lừng lững của lịch sử dân tộc và cảm nhận như được ngọn bút ờ Hồ Gươm, trung tâm Thủ đô, viết lên bầu trời xanh và in đậm trong trái tim mỗi một người dân Việt Nam. Bổng hai chúng tôi cùng hòa âm: “Ai về xứ Bắc ta đi với / Thăm lại non sông giống lạc hồng / Từ độ mang gươm đi mở cõi / Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long” (“Nhớ Bắc” ấn phẩm thơ xuất sắc của Huỳnh Văn Nghệ), rồi lại song ca: “Dù có đi bốn phương trời / Lòng vẫ nhớ về Hà Nội... Hạnh phúc Thăng Long hồn nước non thiêng còn lắng đâu đây dấu xưa oai hùng... Bài hát đôi ta, là khúc quân ca, là ước mơ xa, hướng lên Ba Đình, trọn niềm tin...” ( “Nhớ về Hà Nội” nhạc phẩm xuất sắc của Hoàng Hiệp).

 

Tác giả: Dương Quang Minh

Đêm Vọng – Hà Nội 0/12/2016.